Podczas najnowszych obchod\u00f3w Mi\u0119dzynarodowego Dnia T\u0142umacza, Cultures Connection rozmawia\u0142o z Marit\u0105 Propato, t\u0142umaczk\u0105 i prezydentk\u0105 Argenty\u0144skiego Stowarzyszenia T\u0142umaczy Ustnych i Pisemnych na temat ewolucji zada\u0144 t\u0142umacze\u0144 ustnych i pisemnych, oraz akcent\u00f3w w j\u0119zykach ojczystych i w Argentynie.<\/b><\/p>\n
Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 T\u0142umacza przypada na 30 wrze\u015bnia, w dniu upami\u0119tniaj\u0105cym \u015bmier\u0107 Hieronima ze Strydonu, t\u0142umacza Biblii. Pomys\u0142 powsta\u0142 w 1991 roku ze strony Mi\u0119dzynarodowej Federacji T\u0142umaczy<\/a> (skr\u00f3t z angielskiego FIT), \u015bwiatowego stowarzyszenia t\u0142umaczy ustnych i pisemnych, zajmuj\u0105cego si\u0119 promowaniem tej istotnej profesji w zglobalizowanym \u015bwiecie i staraj\u0105cego si\u0119 zjednoczy\u0107 t\u0142umaczy. W 2017 roku dzie\u0144 ten by\u0142 r\u00f3wnie\u017c uznany przez Organizacj\u0119 Narod\u00f3w Zjednoczonych, kt\u00f3ra praktycznie wsp\u00f3lnie z FIT, ociepli\u0142a wizerunek t\u0142umaczy ustnych podczas proces\u00f3w w Norymberdze powo\u0142anych z powod\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, b\u0119d\u0105ce nast\u0119pstwem tego, co mia\u0142o miejsce w trakcie II wojny \u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n Podczas kolejnej rocznicy, Marita Propato (Buenos Aires, 1967), prezydentka Argenty\u0144skiego Stowarzyszenia T\u0142umaczy Ustnych i Pisemnych<\/a> (AATI, skr\u00f3t z hiszpa\u0144skiego), organizacji non-profit, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 1984 roku, aby promowa\u0107 swoj\u0105 siedzib\u0119 w kraju, \u015bwi\u0119tuje to wyr\u00f3\u017cnienie, uwa\u017cane za bardzo wa\u017cne w tym sektorze z powodu powszechnego rozg\u0142osu.<\/span><\/p>\n AATI, nale\u017c\u0105ca do federacji FIT i posiadaj\u0105ca 400 cz\u0142onk\u00f3w, b\u0119dzie \u015bwi\u0119towa\u0107 ju\u017c wkr\u00f3tce sw\u00f3j dzie\u0144, po raz pierwszy organizowany w Buenos Aires przez oddzia\u0142 Zgromadzenie FIT Ameryki \u0141aci\u0144skiej (FIT LatAm<\/a>), gdzie odb\u0119d\u0105 si\u0119 wybory na nast\u0119pn\u0105 kadencj\u0119 2018-2021 i zostan\u0105 zaplanowane inicjatywy regionalne na korzy\u015b\u0107 tego zawodu. W tym roku, temat do \u015bwi\u0119towania wybrany przez FIT to ,,T\u0142umaczenie jako istotny element promowania dziedzictwa kulturowego w czasach nieustannych zmian\u2019\u2019, uzgodniony jednog\u0142o\u015bnie z decyzj\u0105 ONZ, aby rok 2019 og\u0142osi\u0107 ,,Mi\u0119dzynarodowym Rokiem J\u0119zyk\u00f3w Ojczystych\u2019\u2019.<\/span><\/p>\n – T\u0142umaczenia ustne i pisemne s\u0105 jednymi z najstarszych profesji na \u015bwiecie, kt\u00f3re istniej\u0105 odk\u0105d<\/span> wioski musia\u0142y si\u0119 ze sob\u0105 komunikowa\u0107. By\u0142y obecne na naszym kontynencie przed podbojem i istniej\u0105 archiwa historyczne t\u0142umaczy ustnych z czas\u00f3w podboju. Mia\u0142o wtedy miejsce wiele barier komunikacyjnych i nieporozumie\u0144, ale r\u00f3wnie\u017c by\u0142y osoby, kt\u00f3re mimo to decydowa\u0142y si\u0119 na u\u0142atwienie komunikacji mi\u0119dzy przyw\u00f3dcami m\u00f3wi\u0105cymi j\u0119zykami miejscowych, a nowo przyby\u0142ymi. Przez d\u0142ugi czas j\u0119zyki pierwotne nie by\u0142y uznawane, odbierano im znaczenie lub przypuszcza si\u0119, \u017ce dyskusje by\u0142y ograniczone i nie przyznawano im zbyt du\u017cej uwagi. M\u00f3wi\u0105c o tym w kontek\u015bcie obecnej sytuacji, je\u015bli chcieliby\u015bmy je przywr\u00f3ci\u0107, musz\u0105 by\u0107 pe\u0142noprawnymi j\u0119zykami, takimi, jakimi s\u0105 w rzeczywisto\u015bci. Konieczne jest, aby samodzielne, lokalne spo\u0142eczno\u015bci mia\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 swobodnego wyra\u017cania si\u0119 i decydowania jak maj\u0105 wygl\u0105da\u0107 ich t\u0142umaczenia. Istnieje m\u0142odzie\u017c ca\u0142kowicie dwuj\u0119zyczna, ze znajomo\u015bci\u0105 j\u0119zyk\u00f3w regionalnych i wyuczonych, i kt\u00f3ra ch\u0119tnie po\u015bwi\u0119ci si\u0119 analizie tekst\u00f3w.<\/span><\/p>\n – J\u0119zyk stanowi cz\u0119\u015b\u0107 kultury. W przypadku wyst\u0119powania kultury dominuj\u0105cej, zawsze istnieje druga, bardziej spychana na bok. Obecnie wszystkie te zjawiska s\u0105 analizowane. Od wielu lat mi\u0119dzynarodowa spo\u0142eczno\u015b\u0107 t\u0142umaczy zwraca uwag\u0119 na j\u0119zyki regionalne na wszystkich kontynentach, kt\u00f3rymi pos\u0142uguje si\u0119 coraz mniej os\u00f3b. My\u015bl\u0119, \u017ce mamy do czynienia z odrodzeniem warto\u015bci tych j\u0119zyk\u00f3w i kultur oraz brakiem pozwolenia na ich wymarcie.<\/span><\/p>\n – Wykonujemy prezentacje na temat j\u0119zyk\u00f3w lokalnych podczas Targ\u00f3w Ksi\u0105\u017cki z uczestnictwem os\u00f3b wywodz\u0105cych si\u0119 z plemion Mapucha, Quichua i Guaran\u00ed. Dla tych, kt\u00f3rzy nie wiedz\u0105 zbyt du\u017co o ich j\u0119zykach wyda\u0142y si\u0119 interesuj\u0105ce, poniewa\u017c nie omawia\u0142y tylko j\u0119zyk\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c kultur\u0119, pochodzenie i mentalno\u015b\u0107. Opr\u00f3cz tego, przedstawili\u015bmy FIT projekt szkolenia dla specjalist\u00f3w od t\u0142umacze\u0144 w Chaco. Wiele razy, osoby wywodz\u0105ce si\u0119 z lokalnych plemion s\u0105 wzywane do s\u0105du i nie mog\u0105 si\u0119 wypowiedzie\u0107 w innym j\u0119zyku, w takim wypadku b\u0119dzie im towarzyszy\u0107 kto\u015b znajomy lub przedstawiciel spo\u0142eczno\u015bci, posiadaj\u0105cy pewn\u0105 znajomo\u015b\u0107 hiszpa\u0144skiego i minimaln\u0105 z t\u0142umacze\u0144. Kiedy s\u0105 wzywani do Stolicy Federalnej, gdzie istnieje du\u017co wi\u0119cej mo\u017cliwo\u015bci z ka\u017cdej dziedziny, je\u015bli nie ma wtedy w zasi\u0119gu zatwierdzonego przez w\u0142adze t\u0142umacza, mog\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do odpowiedniej osoby, bez tytu\u0142u, ale b\u0119d\u0105cej w stanie udowodni\u0107 znajomo\u015b\u0107 dw\u00f3ch j\u0119zyk\u00f3w. Instytut T\u0142umaczy Publicznych w Buenos Aires oferuje im pewn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u015bwiadczenia us\u0142ug jako eksperci-t\u0142umacze ustni, ale tylko poza stolic\u0105, nie w jej obr\u0119bie. Z tego powodu AATI dostrzeg\u0142o tak\u0105 potrzeb\u0119 i zorganizowa\u0142o szkolenie w Chaco, gdzie zapoznano ich z podstawowymi zasadami: wyja\u015bniono im jakie s\u0105 ich prawa podczas pracy jako specjali\u015bci-t\u0142umacze, \u017ce zawsze nale\u017cy u\u017cywa\u0107 pierwszej osoby i \u017ce nie mo\u017cna dorzuca\u0107 dodatkowych informacji do wypowiedzi m\u00f3wi\u0105cego. Wszystko po to, aby u\u0142atwi\u0107 komunikacj\u0119. Nale\u017cy obserwowa\u0107 jak dalej potoczy si\u0119 nasza dzia\u0142alno\u015b\u0107 w obr\u0119bie tych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107, poniewa\u017c nasze stowarzyszenie dzia\u0142a w ca\u0142ym kraju, zdarza si\u0119, \u017ce otrzymujemy zlecenia z innych prowincji, ale nie zawsze jeste\u015bmy dyspozycyjni, gdy\u017c nasza praca nie wsz\u0119dzie jest mile widziana.<\/span><\/p>\n Od wielu lat mi\u0119dzynarodowa spo\u0142eczno\u015b\u0107 t\u0142umaczy zwraca uwag\u0119 na j\u0119zyki regionalne na wszystkich kontynentach, kt\u00f3rymi pos\u0142uguje si\u0119 coraz mniej os\u00f3b.<\/span><\/p><\/blockquote>\n – Nie mam poj\u0119cia, by\u0107 mo\u017ce, poniewa\u017c posiadamy instytuty i stowarzyszenia, kt\u00f3re nie spe\u0142niaj\u0105 dok\u0142adniej tej funkcji, ale maj\u0105 za zadanie broni\u0107 ich praw. Zazwyczaj s\u0105 to czynno\u015bci do\u015b\u0107 niezale\u017cne i samodzielne, tak wi\u0119c ze wzgl\u0119du na histori\u0119 i spos\u00f3b w jaki si\u0119 rozwin\u0119\u0142y, w naszym kraju nie istniej\u0105 zwi\u0105zki zawodowe, jak na przyk\u0142ad te we Francji. Nie ma tego rodzaju tradycji, aczkolwiek gdyby mia\u0142a istnie\u0107, nale\u017ca\u0142oby dok\u0142adnie przeanalizowa\u0107 w jaki spos\u00f3b sformu\u0142owa\u0107 kodeks prawny i wyj\u015b\u0107 z inicjatywami. AATI podj\u0119\u0142o dzia\u0142ania by zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fakt, \u017ce t\u0142umacze literatury i naukowo-techniczni nie s\u0105 zbyt powszechni.<\/span><\/p>\n – Mamy bardzo dobry poziom t\u0142umacze\u0144 ustnych i pisemnych. Swego czasu by\u0142 nap\u0142yw t\u0142umaczy literackich jak Borges i Cort\u00e1zar; wa\u017cne postaci z naszej historii, kt\u00f3re nie otrzyma\u0142y specjalnego wykszta\u0142cenia w kierunku t\u0142umacze\u0144, ale zawdzi\u0119czaj\u0105 wszystko swojemu talentowi, znajomo\u015bci j\u0119zyk\u00f3w i zainteresowaniu literatur\u0105, co ich wyr\u00f3\u017cni\u0142o spo\u015br\u00f3d innych. Pozostaj\u0119 w kontakcie z wieloma organizacjami z regionu, kt\u00f3re stawiaj\u0105 nas jako punkt odniesienia. Mamy bardzo dobre uniwersytety i szkolnictwo wy\u017csze. Obecnie trwaj\u0105 prace nad kszta\u0142ceniem ustawicznym.<\/span><\/p>\n – Powstaje wiele t\u0142umacze\u0144 naukowo-technicznych. Wielu z nas wsp\u00f3\u0142pracuje z agencjami, korporacjami i instytucjami zewn\u0119trznymi. \u00a0Jeste\u015bmy uwa\u017cani przez aktualny rz\u0105d jako wysokiej klasy specjali\u015bci z bran\u017cy i r\u00f3wnie\u017c jako dostawcy tych us\u0142ug. Ostatnio mamy du\u017ce zapotrzebowanie na t\u0142umaczenia ustne, poniewa\u017c odbywa si\u0119 wiele mi\u0119dzynarodowych spotka\u0144 powi\u0105zanych z aktualnymi wydarzeniami. Przyk\u0142adowo, Argentyna b\u0119dzie gospodarzem przysz\u0142ego zgromadzenia grupy G20 i wielu spotka\u0144 zespo\u0142\u00f3w powi\u0105zanych z t\u0105 organizacj\u0105 takie jak, rozmowy mi\u0119dzy w\u0142a\u015bcicielami korporacji, zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych i organizacji non-profit. Jest to czas du\u017cych i wspania\u0142ych zmian.<\/span><\/p>\n T\u0142umaczenia bardziej z\u0142o\u017cone jak na przyk\u0142ad slogany marketingowe lub teksty prawnicze, zawsze b\u0119d\u0105 potrzebowa\u0107 t\u0142umaczenia cz\u0142owieka.<\/span><\/p><\/blockquote>\n – Uwa\u017cam, \u017ce zmiany dokonuj\u0105 si\u0119 na lepsze. Jeste\u015bmy w posiadaniu imponuj\u0105cego bogactwa informacji, zgromadzonego w jednym miejscu. T\u0142umacze ustni, na przyk\u0142ad, mog\u0105 doskonali\u0107 si\u0119 poprzez profesjonalne filmy u\u017cytkownik\u00f3w wrzucane do internetu. Inna zalet\u0105 jest wsp\u00f3\u0142praca, znacznie szybsza je\u015bli mo\u017cna dzieli\u0107 si\u0119 formularzami, gdzie wykonuje si\u0119 weryfikacje, co bardzo si\u0119 przydaje t\u0142umaczom. Aktualnie, istnieje wiele narz\u0119dzi automatycznych, wykonuj\u0105cych wystarczaj\u0105co dobre t\u0142umaczenia. W tej kwestii Google poczyni\u0142o znaczne post\u0119py, ale mimo to dalej zdarza mu si\u0119 pope\u0142ni\u0107 do\u015b\u0107 du\u017ce b\u0142\u0119dy, kt\u00f3re tylko ludzkie oko mo\u017ce wy\u0142apa\u0107. T\u0142umaczenia bardziej z\u0142o\u017cone jak na przyk\u0142ad slogany marketingowe lub teksty prawnicze, zawsze b\u0119d\u0105 potrzebowa\u0107 t\u0142umaczenia cz\u0142owieka. Oczywi\u015bcie istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c wady tej sytuacji. Ci, co pracuj\u0105 jako wolni strzelcy nigdy nie b\u0119d\u0105 mogli uciec cho\u0107 na chwil\u0119 od pracy, co jest troch\u0119 uci\u0105\u017cliwe w tych czasach. Teraz, wobec globalizacji, mo\u017cna spotka\u0107 wiele wsp\u00f3lnych punkt\u00f3w, poniewa\u017c ca\u0142a ludzko\u015b\u0107 i kultury zbli\u017caj\u0105 si\u0119 do siebie, \u015bwiat staje si\u0119 coraz mniejszy, ale tak\u017ce pozwala na uzupe\u0142nienie komunikacji, w\u0142a\u015bnie dlatego t\u0142umaczenie to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c przek\u0142ad z jednego j\u0119zyka na drugi, z tego wzgl\u0119du musimy by\u0107 po\u015brednikami mi\u0119dzy nimi.<\/span><\/p>\n – Istnieje wiele proces\u00f3w w t\u0142umaczeniach, kt\u00f3re maj\u0105 zwi\u0105zek tylko z tym, co jest zapisane, ale s\u0105 r\u00f3wnie\u017c takie, co maj\u0105 powi\u0105zania z interakcj\u0105 mi\u0119dzy nadawc\u0105 i odbiorc\u0105 wiadomo\u015bci. Je\u015bli wykonuj\u0119 t\u0142umaczenie literackie, b\u0119d\u0119 liczy\u0107 na autora powie\u015bci, w takim razie jestem zmuszona wyobrazi\u0107 sobie jej kontekst lub biografi\u0119 pisarza, aby odnale\u017a\u0107 uczucia przekazywane przez tekst, a nie wy\u0142\u0105cznie jego sens. Sens jest czynnikiem najistotniejszym, jednak\u017ce nie jedynym jaki trzeba tutaj wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119. Umberto Eco stwierdzi\u0142, \u017ce nale\u017cy rozwin\u0105\u0107 wra\u017cliwo\u015b\u0107, kt\u00f3ra b\u0119dzie r\u00f3wna zmys\u0142owi s\u0142uchu. T\u0142umaczenie nie jest czym\u015b automatycznym, gdzie widz\u0119 s\u0142owo ,,red\u2019\u2019 i t\u0142umacz\u0119 ,,czerwony\u2019\u2019, cho\u0107 w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w tak jest, ale zdarzaj\u0105 si\u0119 wyj\u0105tki. Musimy by\u0107 \u015bwiadomi, \u017ce stanowimy cz\u0119\u015b\u0107 procesu komunikacji. Zbli\u017cenie z odbiorc\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c niezwykle wa\u017cne. Je\u015bli komunikuj\u0119 si\u0119 z dzieckiem lub rodzinami hiszpa\u0144skoj\u0119zycznymi ze spo\u0142eczno\u015bci Massachusetts, kt\u00f3rzy przybyli tydzie\u0144 temu i nie wiedz\u0105 co zrobi\u0107 z formularzem medycznym, staram si\u0119 im to jak najbardziej u\u0142atwi\u0107.<\/span><\/p>\n – Ma ogromne znaczenie, poniewa\u017c jest to instytucja zajmuj\u0105ca centralne miejsce w programie \u015bwiatowym. Moim zdaniem to jedno z najwi\u0119kszych naszych osi\u0105gni\u0119\u0107 jakie mogli\u015bmy otrzyma\u0107. Organizowane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c wa\u017cne debaty dotycz\u0105ce problem\u00f3w w zagwarantowaniu praw t\u0142umaczy ustnych w strefach konfliktu militarnego, gdy\u017c cz\u0119sto s\u0105 brani za zak\u0142adnik\u00f3w lub jako wi\u0119\u017aniowie. Istotne jest tak\u017ce wszystko co ma zwi\u0105zek z dost\u0119pno\u015bci\u0105 i j\u0119zykiem migowym, poniewa\u017c g\u0142uchoniemi pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 innym j\u0119zykiem i nie jest on taki sam w Argentynie czy w Hiszpanii. Interakcja maszyna-cz\u0142owiek i spos\u00f3b w jaki u\u017cywamy robot\u00f3w by polepszy\u0107 nasz\u0105 prac\u0119 to ju\u017c inny wa\u017cny temat. By\u0107 mo\u017ce nadanie uznania dla zawodu t\u0142umacza zawdzi\u0119czamy presti\u017cowi, jakim jest praca dla Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych, ale na chwil\u0119 obecn\u0105 profesja ta przyci\u0105ga wi\u0119cej uwagi i staje si\u0119 coraz bardziej widocznym rozwi\u0105zaniem.<\/span><\/p>\n Przet\u0142umaczone na j\u0119zyk polski przez: Patrycja Pastor<\/p>\n– Zgodnie z mottem organizacji FIT, co Pani my\u015bli na temat ewolucji w relacjach mi\u0119dzy<\/b>\u00a0t\u0142umaczeniem, a j\u0119zykami ojczystymi?<\/b><\/h2>\n
– <\/span>Czy istnieje samokrytyka w\u015br\u00f3d t\u0142umaczy dotycz\u0105ca tego braku zainteresowania?<\/b><\/h2>\n
–<\/strong> <\/span>Jak wygl\u0105da wk\u0142ad AATI w tej kwestii?<\/b><\/h2>\n
–<\/strong> <\/span>Dlaczego w Argentynie wci\u0105\u017c nie powsta\u0142 zwi\u0105zek zawodowy t\u0142umaczy ustnych i pisemnych?<\/b><\/h2>\n
–<\/strong> <\/span>W kt\u00f3rych sektorach t\u0142umacze\u0144 Argentyna posiada z pewno\u015bci\u0105 wysoki poziom? <\/b><\/h2>\n
–<\/strong> <\/span>Zawsze Argentyna by\u0142a znana dzi\u0119ki swojej literaturze, a jak wygl\u0105da sytuacja w innych dziedzinach?<\/b><\/h2>\n
– Jak zmieni\u0142a si\u0119 ta profesja w obliczu proces\u00f3w globalizacji i pojawienia si\u0119 nowych technologii?<\/b><\/h2>\n
– Co oznacza, \u017ce w t\u0142umaczeniu chodzi o po\u015bredniczenie?<\/b><\/h2>\n
–<\/strong> <\/span>Jakie znaczenie ma ustanowienie przez ONZ Mi\u0119dzynarodowego Dnia T\u0142umacza?<\/b><\/h2>\n